Geografia klasa 6
Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny

1. Współrzędne geograficzne

ocena dopuszczająca
Uczeń:
• wskazuje na mapie lub na globusie równik, południki 0° i 180° oraz półkule: południową, północną, wschodnią i zachodnią
• podaje symbole oznaczające kierunki geograficzne
• wyjaśnia, do czego służą współrzędne geograficzne
ocena dostateczna
Uczeń:
• wymienia cechy południków i równoleżników
• podaje wartości południków i równoleżników w miarach kątowych
• wyjaśnia znaczenie terminów: długość geograficzna, szerokość geograficzna
• wyjaśnia znaczenie terminów: rozciągłość południkowa, rozciągłość równoleżnikowa
ocena dobra
Uczeń:
• odczytuje szerokość geograficzną i długość geograficzną wybranych punktów na globusie i mapie
• odszukuje obiekty na mapie na podstawie podanych współrzędnych geograficznych
ocena bardzo dobra
Uczeń:
• określa położenie matematycznogeograficzne punktów i obszarów na mapie świata i mapie Europy
• wyznacza współrzędne geograficzne na podstawie mapy drogowej
• oblicza rozciągłość południkową i rozciągłość równoleżnikową wybranych obszarów na Ziemi
• wyznacza współrzędne geograficzne punktu, w którym się znajduje, za pomocą aplikacji obsługującej map w smartfonie lub komputerze
ocena celująca
Uczeń:
• wyznacza w terenie współrzędne geograficzne dowolnych punktów za pomocą mapy i odbiornika GPS

2. Ruchy Ziemi

ocena dopuszczająca
Uczeń:
• wymienia rodzaje ciał niebieskich znajdujących się w Układzie Słonecznym
• wymienia planety Układu Słonecznego w kolejności od znajdującej się najbliżej Słońca do tej, która jest położona najdalej
• wyjaśnia, na czym polega ruch obrotowy Ziemi
• wyjaśnia znaczenie terminu górowanie Słońca
• określa czas trwania ruchu obrotowego
• demonstruje ruch obrotowy Ziemi przy użyciu modeli
• wyjaśnia, na czym polega ruch obiegowy Ziemi
• demonstruje ruch obiegowy Ziemi przy użyciu modeli • wymienia daty rozpoczęcia astronomicznych pór roku
• wskazuje na globusie i mapie strefy oświetlenia Ziemi
ocena dostateczna
Uczeń:
• wyjaśnia znaczenie terminów: gwiazda, planeta, planetoida, meteor, meteoryt, kometa
• podaje różnicę między gwiazdą a planetą
• wymienia cechy ruchu obrotowego Ziemi
• omawia występowanie dnia i nocy jako głównego następstwo ruchu obrotowego
• podaje cechy ruchu obiegowego Ziemi
• wymienia strefy oświetlenia Ziemi i wskazuje ich granice na mapie lub globusie
ocena dobra
Uczeń:
• rozpoznaje rodzaje ciał niebieskich przedstawionych na ilustracji
• opisuje dzienną wędrówkę Słońca po niebie, posługując się ilustracją lub planszą
• omawia wędrówkę Słońca po niebie w różnych porach roku na podstawie ilustracji
• omawia przebieg linii zmiany daty
• przedstawia zmiany w oświetleniu Ziemi w pierwszych dniach astronomicznych pór roku na podstawie ilustracji
• wymienia następstwa ruchu obiegowego Ziemi
• wyjaśnia, na jakiej podstawie wyróżnia się strefy oświetlenia Ziemi
ocena bardzo dobra
Uczeń:
 opisuje budowę Układu Słonecznego
• wyjaśnia zależność między kątem padania promieni słonecznych a długością cienia gnomonu lub drzewa na podstawie ilustracji
• określa różnicę między czasem strefowym a czasem słonecznym na kuli ziemskiej
• wyjaśnia przyczyny występowania dnia polarnego i nocy polarnej
• charakteryzuje strefy oświetlenia Ziemi z uwzględnieniem kąta padania promieni słonecznych, czasu trwania dnia i nocy oraz występowania pór roku
ocena celująca
Uczeń:
• wyjaśnia związek między ruchem obrotowym Ziemi a takimi zjawiskami jak pozorna wędrówka Słońca po niebie, górowanie Słońca,  występowanie dnia i nocy, dobowy rytm życia człowieka i przyrody, występowanie stref czasowych
• określa czas strefowy na podstawie mapy stref czasowych
• wykazuje związek między położeniem geograficznym obszaru a wysokością górowania Słońca
• wykazuje związek między ruchem obiegowym Ziemi a strefami jej oświetlenia oraz strefowym zróżnicowaniem klimatów i krajobrazów na Ziemi

3. Środowisko przyrodnicze i ludność Europy

ocena dopuszczająca
Uczeń:
• określa położenie Europy na mapie świata
• wymienia nazwy większych mórz, zatok, cieśnin i wysp Europy i wskazuje je na mapie
• wskazuje przebieg umownej granicy między Europą a Azją
• wymienia elementy krajobrazu Islandii na podstawie fotografii
• wymienia strefy klimatyczne w Europie na podstawie mapy klimatycznej
• wskazuje na mapie obszary w Europie o cechach klimatu morskiego i kontynentalnego
• podaje liczbę państw Europy
• wskazuje na mapie politycznej największe i najmniejsze państwa Europy
• wymienia czynniki wpływające na rozmieszczenie ludności Europy
• wyjaśnia znaczenie terminu gęstość zaludnienia
• wskazuje na mapie rozmieszczenia ludności obszary o dużej i małej gęstości zaludnienia
• wymienia starzejące się kraje Europy
• wymienia grupy ludów zamieszkujących Europę na podstawie mapy tematycznej
• wymienia główne języki i religie występujące w Europie
• wskazuje Paryż i Londyn na mapie Europy
ocena dostateczna
Uczeń:
• omawia przebieg umownej granicy między Europą a Azją
• wymienia czynniki decydujące o długości linii brzegowej Europy
• wymienia największe krainy geograficzne Europy i wskazuje je na mapie
• opisuje położenie geograficzne Islandii na podstawie mapy ogólnogeograficznej
• wyjaśnia znaczenie terminów: wulkan, magma, erupcja, lawa, bazalt
• przedstawia kryterium wyróżniania stref klimatycznych
• omawia cechy wybranych typów i odmian klimatu Europy na podstawie klimatogramów
• wymienia i wskazuje na mapie politycznej Europy państwa powstałe na przełomie lat 80. i 90. XX w.
• omawia rozmieszczenie ludności w Europie na podstawie mapy rozmieszczenia ludności
• przedstawia liczbę ludności Europy na tle liczby ludności pozostałych kontynentów na podstawie wykresów
• charakteryzuje zróżnicowanie językowe ludności Europy na podstawie mapy tematycznej
• wymienia przyczyny migracji Ludności
• wymienia kraje imigracyjne i kraje emigracyjne w Europie
• wymienia cechy krajobrazu wielkomiejskiego
• wymienia i wskazuje na mapie największe miasta Europy i świata
• porównuje miasta Europy z miastami świata na podstawie wykresów
ocena dobra
Uczeń:
• opisuje ukształtowanie powierzchni Europy na podstawie mapy ogólnogeograficznej
• opisuje położenie Islandii względem płyt litosfery na podstawie mapy geologicznej
• wymienia przykłady obszarów występowania trzęsień ziemi i wybuchów wulkanów na świecie na podstawie mapy geologicznej i mapy ogólnogeograficznej
• omawia czynniki wpływające na zróżnicowanie klimatyczne Europy na podstawie map klimatycznych
• podaje różnice między strefami klimatycznymi, które znajdują się w Europie
• charakteryzuje zmiany liczby ludności Europy
• analizuje strukturę wieku i płci ludności na podstawie piramid wieku i płci ludności wybranych krajów Europy
• przedstawia przyczyny zróżnicowania narodowościowego i językowego ludności w Europie
• omawia zróżnicowanie kulturowe i religijne w Europie
• przedstawia zalety i wady życia w wielkim mieście
• omawia położenie i układ przestrzenny Londynu i Paryża na podstawie map
ocena bardzo dobra
Uczeń:
• porównuje ukształtowanie powierzchni wschodniej i zachodniej oraz północnej i południowej części Europy
• wyjaśnia przyczyny występowania gejzerów na Islandii
• omawia strefy klimatyczne w Europie i charakterystyczną dla nich roślinność na podstawie klimatogramów i fotografii
• omawia wpływ prądów morskich na temperaturę powietrza w Europie
• omawia wpływ ukształtowania powierzchni na klimat Europy
• porównuje piramidy wieku i płci społeczeństw: młodego i starzejącego się
• przedstawia skutki zróżnicowania kulturowego ludności Europy
• przedstawia korzyści i zagrożenia związane z migracjami ludności
• porównuje Paryż i Londyn pod względem ich znaczenia na świecie
ocena celująca
Uczeń:
• wyjaśnia wpływ działalności lądolodu na ukształtowanie północnej części Europy na podstawie mapy i dodatkowych źródeł informacji
• wyjaśnia wpływ położenia na granicy płyt litosfery na występowanie wulkanów i trzęsień ziemi na Islandii
• wyjaśnia, dlaczego w Europie na tej samej szerokości geograficznej występują różne typy i odmiany klimatu
• podaje zależności między strefami oświetlenia Ziemi a strefami klimatycznymi na podstawie ilustracji oraz map klimatycznych
• przedstawia rolę Unii Europejskiej w przemianach społecznych i gospodarczych Europy
• analizuje przyczyny i skutki starzenia się społeczeństw Europy
• opisuje działania, które można podjąć, aby zmniejszyć tempo starzenia się społeczeństwa Europy
• omawia przyczyny nielegalnej imigracji do Europy
• ocenia skutki migracji ludności między państwami Europy oraz imigracji ludności z innych kontynentów
• ocenia rolę i funkcje Paryża i Londynu jako wielkich metropolii

4. Gospodarka Europy

ocena dopuszczająca
Uczeń:
• wymienia zadania i funkcje rolnictwa
• wyjaśnia znaczenie terminu plony
• wymienia główne cechy środowiska przyrodniczego Danii i Węgier na podstawie mapy ogólnogeograficznej Europy
• wymienia rośliny uprawne i zwierzęta hodowlane o największym znaczeniu dla rolnictwa Danii i Węgier
• wymienia zadania i funkcje przemysłu
• wymienia znane i cenione na świecie francuskie wyroby przemysłowe
• podaje przykłady odnawialnych i nieodnawialnych źródeł energii na podstawie schematu
• rozpoznaje typy elektrowni na podstawie fotografii
• wymienia walory przyrodnicze Europy Południowej na podstawie mapy ogólnogeograficznej
• wymienia atrakcje turystyczne w wybranych krajach Europy Południowej na podstawie mapy tematycznej i fotografii
ocena dostateczna
Uczeń:
• przedstawia główne cechy środowiska przyrodniczego Danii i Węgier sprzyjające rozwojowi rolnictwa na podstawie map ogólnogeograficznych i tematycznych
• wymienia czynniki rozwoju przemysłu we Francji
• podaje przykłady działów nowoczesnego przemysłu we Francji
• wymienia czynniki wpływające na strukturę produkcji energii w Europie
• podaje główne zalety i wady różnych typów elektrowni
• omawia walory kulturowe Europy Południowej na podstawie fotografii
• wymienia elementy infrastruktury turystycznej na podstawie fotografii oraz tekstów źródłowych
ocena dobra
Uczeń:
• omawia warunki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa w Europie
• omawia rozmieszczenie najważniejszych upraw i hodowli w Danii i na Węgrzech na podstawie map rolnictwa tych krajów
• wyjaśnia, czym się charakteryzuje nowoczesny przemysł we Francji
• omawia zmiany w wykorzystaniu źródeł energii w Europie w XX i XXI w. na podstawie wykresu
• omawia znaczenie turystyki w krajach Europy Południowej na podstawie wykresów dotyczących liczby turystów i wpływów z turystyki
ocena bardzo dobra
Uczeń:
• porównuje wydajność rolnictwa Danii i Węgier na podstawie wykresów
• wyjaśnia znaczenie nowoczesnych usług we Francji na podstawie diagramów przedstawiających strukturę zatrudnienia według sektorów oraz strukturę wytwarzania PKB we Francji
• charakteryzuje usługi turystyczne i transportowe we Francji
• przedstawia zalety i wady elektrowni jądrowych
• omawia wpływ rozwoju turystyki na infrastrukturę turystyczną oraz strukturę zatrudnienia w krajach Europy Południowe
ocena celująca
Uczeń:
• wyjaśnia, dlaczego w Europie występują korzystne warunki przyrodnicze do rozwoju rolnictwa
• przedstawia pozytywne i negatywne skutki rozwoju nowoczesnego rolnictwa w Europie
• omawia rolę i znaczenie nowoczesnego przemysłu i usług we Francji
• analizuje wpływ warunków środowiska przyrodniczego w wybranych krajach Europy na wykorzystanie różnych źródeł energii

5. Sąsiedzi Polski

ocena dopuszczająca
Uczeń:
• wymienia główne działy przetwórstwa przemysłowego w Niemczech na podstawie diagramu kołowego
• wskazuje na mapie Nadrenię Północną-Westfalię
• wymienia walory przyrodnicze i kulturowe Czech i Słowacji
• wymienia atrakcje turystyczne w Czechach i na Słowacji
• wymienia walory przyrodnicze Litwy i Białorusi
• przedstawia główne atrakcje turystyczne Litwy i Białorusi
• omawia położenie geograficzne Ukrainy na podstawie mapy ogólnogeograficznej
• wymienia surowce mineralne Ukrainy na podstawie mapy gospodarczej
• wskazuje na mapie największe krainy geograficzne Rosji
• wymienia surowce mineralne Rosji na podstawie mapy gospodarczej
• wymienia i lokalizuje na mapie Rosji główne obszary upraw
• wskazuje na mapie sąsiadów Polski
• wymienia przykłady współpracy Polski z sąsiednimi krajami
ocena dostateczna
Uczeń:
• omawia znaczenie przemysłu w niemieckiej gospodarce
• wymienia znane i cenione na świecie niemieckie wyroby przemysłowe
• rozpoznaje obiekty z Listy światowego dziedzictwa UNESCO w Czechach i na Słowacji na ilustracjach
• przedstawia atrakcje turystyczne Litwy i Białorusi na podstawie mapy tematycznej i fotografii
• wymienia na podstawie mapy cechy środowiska przyrodniczego Ukrainy sprzyjające rozwojowi gospodarki
• wskazuje na mapie obszary, nad  którymi Ukraina utraciła kontrolę
• wymienia główne gałęzie przemysłu Rosji na podstawie mapy gospodarczej
• wymienia najważniejsze rośliny uprawne w Rosji na podstawie mapy gospodarczej
• podaje nazwy euroregionów na podstawie mapy
ocena dobra
Uczeń:
• omawia przyczyny zmian zapoczątkowanych w przemyśle w Niemczech w latach 60. XX w.
• analizuje strukturę zatrudnienia na podstawie diagramu kołowego
• charakteryzuje środowisko przyrodnicze Czech i Słowacji na podstawie mapy ogólnogeograficznej • omawia znaczenie turystyki aktywnej na Słowacji
• omawia środowisko przyrodnicze Litwy i Białorusi na podstawie mapy ogólnogeograficznej
• podaje czynniki wpływające na atrakcyjność turystyczną Litwy i Białorusi
• podaje przyczyny zmniejszania się liczby ludności Ukrainy na podstawie wykresu i schematu
• omawia cechy środowiska przyrodniczego Rosji na podstawie mapy ogólnogeograficznej
• wyjaśnia, jakie czynniki wpływają na stan gospodarki Rosji
• omawia znaczenie usług w Rosji
• charakteryzuje relacje Polski z Rosją podstawie dodatkowych źródeł
ocena bardzo dobra
Uczeń:
• przedstawia główne kierunki zmian przemysłu w Nadrenii Północnej- -Westfalii na podstawie mapy i fotografii
• charakteryzuje nowoczesne przetwórstwo przemysłowe w Nadrenii Północnej-Westfalii na podstawie mapy
• porównuje cechy środowiska przyrodniczego Czech i Słowacji
• opisuje przykłady atrakcji turystycznych i rekreacyjno- -sportowych Czech i Słowacji na podstawie fotografii
• porównuje walory przyrodnicze Litwy i Białorusi na podstawie mapy ogólnogeograficznej i fotografii
• podaje przyczyny konfliktów na Ukrainie
• omawia czynniki lokalizacji głównych okręgów przemysłowych Rosji
• wyjaśnia znaczenie przemysłu
w gospodarce Rosji
• opisuje stosunki Polski z sąsiadami na podstawie dodatkowych źródeł
ocena celująca
Uczeń:
• omawia wpływ sektora kreatywnego na gospodarkę Nadrenii Północnej- -Westfalii
• udowadnia, że Niemcy są światową potęgą gospodarczą na podstawie danych statystycznych oraz map gospodarczych
• udowadnia, że Czechy i Słowacja to kraje atrakcyjne pod względem turystycznym
• projektuje wycieczkę na Litwę i Białoruś, posługując się różnymi mapami
• analizuje konsekwencje gospodarcze konfliktów na Ukrainie
• charakteryzuje atrakcje turystyczne Ukrainy na podstawie dodatkowych źródeł oraz fotografii
• omawia wpływ konfliktu z Ukrainą na Rosję
• uzasadnia potrzebę utrzymywania dobrych relacji z sąsiadami Polski
• przygotowuje pracę (np. album, plakat, prezentację multimedialną) na temat inicjatyw zrealizowanych w najbliższym euroregionie na podstawie dodatkowych źródeł informacji